Langdurige Bruiklenen van het Elisabeth van Thüringenfonds
Van 28 april tot en met 16 september 2007 is in het Frans Hals Museum een speciale presentatie te zien van een keuze uit een van de belangrijke en bijzondere kerncollecties van het Frans Hals Museum: de schilderijencollectie van het vroegere St. Elisabeths of Groote Gasthuis uit Haarlem. Sinds 1977 is deze collectie ondergebracht in de Stichting Elisabeth van Thüringenfonds.
De collectie van het Elisabeth van Thüringenfonds omvat enkele bijzondere schilderijen, waaronder de eerste regentenportretten die in Haarlem gemaakt werden: De regenten van het Elisabeths Gasthuis door Frans Hals en De regentessen van het Elisabeths Gasthuis door Johannes Verspronck, uit 1641, én het laatste Haarlemse regentenstuk, gemaakt door Wouterus Mol in 1819.
Belangrijk in de collectie zijn ook twee vroeg 16de-eeuwse portretten, waarop de geportretteerden zijn weergegeven als zelfstandige individuen tegen een neutrale achtergrond, en niet in een religieuze context, zoals toen nog veelal gebruikelijk was.
De collectie omvat verschillende genres uit de Nederlandse schilderkunst, landschappen, historiestukken, een genrestuk en stillevens, gemaakt door min of meer beroemde schilders als Maerten van Heemskerck, Cornelis Cornelisz van Haarlem, Dirck Hals, Jacob de Wet I, Adriaen Backer, Frans Decker en de al eerder genoemde Wouterus Mol, Frans Hals en Johannes Verspronck.
De totale schilderijencollectie van het Van Thüringenfonds telt tegenwoordig 50 werken.
Een groot deel van de collectie is in 1862 door de regenten van het Elisabeths Gasthuis aan het Haarlemse Stedelijk Museum, de voorloper van het tegenwoordige Frans Hals Museum, in bruikleen gegeven. Aanvankelijk waren daar nog niet de regentenstukken bij. Daarvan vond men dat ze zo nauw verbonden waren met de geschiedenis van het Gasthuis dat ze ‘in het gesticht behoorden te blijven’. Eerst werd een compromis gesloten waarbij de Frans Hals wél in bruikleen werd gegeven, en pas in 1929 kwam ook de Verspronck in het museum. Van de andere groepsportretten werd in 1971, na de verhuizing van het Elisabeths Gasthuis naar de nieuwbouw in Schalkwijk, het Regentessenstuk van Frans Decker in bruikleen gegeven. De pendant van dit schilderij, het Regentenstuk van Decker, volgde in 2000. Het al eerder genoemde Regentenstuk van Wouterus Mol, verblijft nog steeds bij de erfopvolger van het Elisabeths Gasthuis, het Kennemer Gasthuis, maar zal ter gelegenheid van de tentoonstelling dus wel in het museum te zien zijn.
Bij de tentoonstelling verschijnt een publicatie over de hoogtepunten uit de collectie, verzorgd door Alexander de Bruin, conservator van de Stichting Elisabeth van Thüringenfonds. De publicatie is voor € 1,00 te koop aan de balie. De schilderijen hangen verspreid door het museum, het boekje is een goede leidraad langs de tentoongestelde werken.
Whistling Woman, Dirck Hals